Środki ochrony indywidualnej na budowie
Dobór środków ochrony indywidualnej uzależniony jest od rodzaju pracy wykonywanej na budowie. Środki ochrony indywidualnej to wszystkie elementy noszone lub trzymane przez pracownika, które zabezpieczają go przed zagrożeniami pojawiającymi się w środowisku pracy. Ich wybór powinien być podyktowany rodzajem zagrożeń mogących pojawić się w miejscu pracy. Dobór poszczególnych elementów uwarunkowany jest występowaniem ryzyka zawodowego, które należy rozumieć jako prawdopodobieństwo wystąpienia określonego zdarzenia i konsekwencji zdrowotnych, które może wywołać.
Innymi słowy, każda praca na budowie – w mniejszym, bądź większym stopniu – wystawia pracownika na działanie różnego rodzaju zagrożeń. Środki ochrony indywidualnej powinny być więc dobierane po ocenie ryzyka zawodowego i rzetelnej identyfikacji zagrożeń. Ponadto muszą być dostosowane do rodzaju wykonywanej czynności i czasu jej wykonania, a także posiadać odpowiednie certyfikaty. Nie należy przystępować do pracy, gdy nie ma pewności, że środki ochrony, z których korzystamy nie mają wymaganych atestów. Rolą pracodawcy jest zadbanie o to, by sprzęt był najwyższej jakości, pracownik natomiast ma obowiązek używać go zgodnie z przeznaczeniem i zasadami bhp.
Nie zawsze jednak zastosowanie środków ochrony jest konieczne. Może się bowiem zdarzyć tak, że możliwa będzie eliminacja zagrożeń na przykład dzięki zastąpieniu farb wydzielających szkodliwe opary przez farby bezzapachowe. W takiej sytuacji niepotrzebny staje się sprzęt chroniący układ oddechowy, co automatycznie odciąża pracownika z przymusu noszenia niewygodnego elementu. Innym sposobem eliminacji zagrożenia jest reorganizacja czasu pracy tak, aby pracownik był krócej wystawiony na niebezpieczeństwo. Można to osiągnąć wówczas, gdy pracownicy będą wykonywali jedno zadanie zamiennie, oczywiście nie zawsze jest to możliwe, ze względu na koszty i potencjalne problemy z ogólną organizacją pracy, ale warto rozpatrzyć i taką możliwość. Zdarza się również, że z części środków ochrony indywidualnej można zrezygnować zastępując je środkami ochrony zbiorowej pomagającymi znacznie zminimalizować zagrożenie. I tak na przykład zamiast kazać chodzić pracownikom w goglach ochronnych, można zastosować osłony zabezpieczające przed niebezpiecznymi odpadami wyrzucanymi przez maszynę mogącymi powodować uszkodzenie wzroku.
Nie zawsze jednak można zrezygnować z środków ochrony osobistej i jednocześnie przyznać należy, że przypadki podane powyżej zdarzają się raczej rzadko. Dlatego zgodnie z przepisami prawa pracy i ogólnymi przepisami bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca zobowiązany jest, po pierwsze, do takiego przygotowania miejsca pracy, aby pracownik był zabezpieczony przed każdym zagrożeniem. Po drugie, obowiązkiem pracodawcy jest likwidacja wszystkich zagrożeń wynikających z charakteru wykonywanej pracy, poprzez zastosowanie odpowiednich rozwiązań technologicznych i organizacyjnych.
Jeżeli jednak likwidacja wszystkich zagrożeń nie jest możliwa, to pracodawca powinien zapewnić pracownikowi odpowiednie środki ochrony osobistej. Ich dobór powinien być zgodny z niebezpieczeństwami mogącymi się pojawić w miejscu pracy i podyktowany warunkami panującymi na stanowisku pracy. Niezwykle ważne jest przystosowanie środków ochrony indywidualnej do budowy anatomicznej każdego z pracowników. Mówiąc wprost pracownik nie może pracować na przykład w za dużym obuwiu lub w za dużych rękawicach czy nosić gogle ochronne, które co chwilę spadają mu z głowy. Jeżeli taka sytuacja ma miejsce to powinna zostać natychmiast zgłoszona przełożonemu (np. kierownikowi budowy), a sprzęt musi zostać wymieniony na taki, który nie krępuje ruchów pracownika i odpowiada jego budowie anatomicznej.
Każdorazowa zmiana stanowiska pracy pociąga za sobą również potrzebę zmiany środków ochrony. Nie wolno pozwolić pracownikowi wykonywania innych zadań, nie wyposażając go wcześniej w elementy ochronne, potrzebne do ich wykonania. Dlatego niezwykle istotna jest ocena przydatności środków oraz ich odpowiednie dopasowanie.
Do podstawowych środków ochrony indywidualnej na budowie należą m.in. hełmy i kaski, które zabezpieczają przed spadającymi przedmiotami, przy czym nie zawsze muszą to być duże elementy. Często zdarza się, że bo poważnych uszkodzeń głowy dochodzi w wyniku zranienia drobnymi elementami, ale spadającymi z dużej wysokości. Hełmy są jednym z najważniejszych elementów ochrony indywidualnej! Równie ważne są rękawice ochronne zabezpieczające przed przecięciem czy dostaniem się drzazgi pod skórę. Istnieje wiele prac na budowie, których wykonanie z użyciem rękawic jest po prostu łatwiejsze, gdyż na przykład przedmioty nie wyślizgują się z rąk.
Niezwykle istotne są także elementy chroniące oczy, słuch i układ oddechowy przez dostaniem się do nich kurzu, pyłu czy niebezpiecznych oparów. Przy ich doborze należy płożyć duży nacisk na jakość wykonania oraz ich przeznaczenie. Nie wolno wykorzystywać przy pracy na budowie gogli, których pierwotnym przeznaczeniem jest ochrona oczy przy pracy w tartaku.
Wielokrotnie lekceważy się także ochronę uszu, co, przy dłuższej pracy, może mieć poważne konsekwencje i prowadzić do trwałej utraty słuchu lub jego znacznego pogorszenia. Pamiętajmy: maszyny i urządzenia są wprawdzie coraz nowocześniejsze, a przez to i cichsze, ale naszego słuchu czy wzroku zmodyfikować i unowocześnić się nie da, dlatego powinniśmy o nie szczególnie zadbać.
Często po zakończeniu budowy lub na przykład remontu drogi zdarza się, że pracownicy kładą kostkę brukową lub płytki chodnikowe. Taka pracę wykonuje się najczęściej na kolanach i jest bardzo męcząca, dlatego pracodawca musi zapewnić pracownikowi nakolanniki, które zabezpieczą prze pojawieniem się kontuzji. Równie istotne, jak nakolanniki są specjalne buty. Ich wybór na rynku jest bardzo duży, powinny być więc dobrane odpowiednio do specyfiki pracy, niemniej przyjmuje się, że muszą mieć twarde noski, zabezpieczające przed ciężkimi przedmiotami mogącymi spaść na stopę i sztywną podeszwę tak, aby chroniła stopę przed ostrymi kamieniami. But musi być wygodny i zapewniać pracownikowi stabilne oparcie. Szczególny charakter ma praca na wysokości, podczas której wykorzystuje się sprzęt chroniący przed upadkiem. Najczęściej są to uprzęże, szelki i różnego rodzaju mocowania zabezpieczające.
Pamiętajmy, że nic nas nie ochroni tak, jak zdrowy rozsądek i umiejętność przewidywania sytuacji niebezpiecznych, ale pamiętajmy również, że przykładem braku rozsądku jest rozpoczynanie pracy na budowie bez odpowiedniego przygotowania i sprzętu zabezpieczającego.
mk